Oksi-Asetilen ve Oksi-Propan ile Kesme; Hangi İşlem Daha Avantajlı?
Metal kesme işlemlerinde, oksi-yakıtlı sistemler uzun yıllardır güvenilir ve etkili bir yöntem olarak kullanılıyor. Bu sistemlerde en çok tercih edilen iki gaz ise asetilen ve propan. Her ikisi de benzer amaçlara hizmet etse de, kesme performansı, maliyeti ve kullanım kolaylığı gibi açılardan önemli farklar içeriyor. Bu farklar, hangi gazın hangi koşullarda daha avantajlı olduğunu belirlemede önemli bir rol oynuyor.
Oksi-Asetilen Kesme Yöntemi Nedir?
Oksi-asetilen kesme, en yaygın kullanılan termal kesme yöntemlerinden biridir. Asetilen gazı, yüksek yanma sıcaklığı sayesinde özellikle kalın metallerin hızlı ve temiz bir şekilde kesilmesini sağlar. Hassas kesim gerektiren işlerde tercih edilir ve uzun yıllardır endüstriyel uygulamalarda kendine yer bulur.
Oksi-Asetin kesme yöntemi;
-Delik açma işleminde oksi-propandan üç kat daha hızlıdır.
-Odaklanmış ısı verme kapasitesi en yüksek olan gazdır.
-İnce parçaların kesilmesi için idealdir.
-Küçük boyutlu ve ince parçaların kısa sürede ısıtılmasında avantaj sağlar.
-Karbonlu çeliklerin kaynağında alev yelpazesi (ikinci alev) kaynak havuzunu koruyarak kaynak uygulamalarında idealdir.
-Odaklı ısıl verimliliği; açık mavi alev konisinin uç kısmından itibaren parçaya olan mesafe 2mm ile 5mm arasındadır.
-İnce parçalar kesilirken kesme yüzeyinin (kerf derinliği) aşırı ısınması sebebiyle; malzemede ısıdan etkilenen bölge (ITAB) geniş olmaktadır.
-Kesilen çeliğin karbon miktarı artışına bağlı olarak kesim yüzeyi alt kısmındaki kenar sertleşmesi propana göre daha yüksektir.
-Açık mavi alev konisi kesilecek parçaya yakın olduğu için çapak sıçrantılarında alev geri tepme riski yüksektir.
-Maliyeti oksi-propandan yüksektir.
-İnce parçaların kesilmesinde, kesilen yüzeyin üst kenarı odaklı ısı nedeniyle ergiyerek oluşabilecek kenar yenmesi riski oksi-propandan daha yüksektir.
-Kesme lülesi ağız kısmında cüruf yapışması oksi-propana göre daha yüksektir.
-Kaynak, kesme, tavlama, lehimleme ve pulverize metal kaplama işlemleri yapılabilir.
Oksi-Propan Kesme Yöntemi Nedir?
Oksi-propan kesme, asetilene göre daha ekonomik bir alternatif sunar. Propan gazı daha düşük sıcaklıkta yansa da geniş alev yapısı sayesinde özellikle yüzeysel kesim ve ısıtma işlemlerinde avantaj sağlar. Enerji verimliliği ve düşük maliyetiyle atölye ortamlarında sıkça tercih edilir.
Oksi-propan kesme yöntemi ise,
-Benzer kesme lülesi tasarımlarında oksi-propan ve oksi-asetilen için kesme hızları yaklaşık olarak benzerdir.
-Kalın parçaların kesilmesinde avantajlıdır.
-Kalın ve geniş parçaların tavlanmasında avantajlıdır.
-Kesilen parça kenarları daha düzgündür.
-Isıdan etkilenen bölge (ITAB) daha dardır.
-Açık mavi alev konisi kesilecek parçaya daha uzak olduğu için çapak sıçrantılarında alev geri tepme riski düşüktür.
-Açık mavi alev konisinin uç kısmından itibaren parçaya olan mesafesi 5mm’den fazladır.
-Kesilen çeliğin karbon miktarı artışına bağlı olarak kesim yüzeyi alt kısmındaki kenar sertleşmesi oksi-asetilene göre daha düşüktür.
-İnce parçaların kesilmesinde kesilen yüzeyin üst kenarı odaklı ısı nedeniyle ergiyerek oluşabilecek kenar yenmesi riski oksi-asetilenden daha düşüktür.
-Ön ısıtma alevinde kullanılan oksijen miktarı daha fazla olmasına rağmen oksi-propan ile kesmenin maliyeti düşüktür.
-Kesme lülesi ağız kısmında cüruf yapışması oksi-asetilene göre daha düşüktür.
-Kesme, tavlama, lehimleme ve pulverize metal kaplama işlemleri yapılabilir.
-Kesme lülelerinde ve kesme hamlaçlarında yapılan teknolojik gelişmelerde ön ısıtma ve kesme hızları performansları yükseltilmiştir.
Hangi Durumda Hangi Yöntem Tercih Edilmeli?
Kesim işlemi yapılacak malzemenin kalınlığı, işin hassasiyet düzeyi, bütçe ve kullanım ortamı hangi yöntemin tercih edileceğini belirler. Yüksek sıcaklık ve hassas kesim gerekiyorsa oksi-asetilen öne çıkar. Daha ekonomik, geniş yüzeyli ya da ısıtma ağırlıklı işlemlerde ise oksi-propan daha uygun bir seçenek olabilir. Atölye tipi, kullanıcı deneyimi ve gaz erişimi de bu tercihi etkileyen diğer önemli faktörlerdir.
Copyright © 2015 Bu teknik makalenin her türlü kullanım ve yayın hakkı Kaynak Tekniği Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye aittir. Yazılı izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz ve kullanılamaz.